Kathmandu
Cancer Center
Kathmandu
Cancer Center
मुख, जिब्रो वा ओठमा ३ हप्तासम्म नमेटिने घाउ, चोट वा गाँठो भएमा राम्ररी जाँच गराउनुहोस्, अड्कल नलगाउनुहोस्। धेरैजसो क्यान्सर हुँदैनन्, तर समयमै पत्ता लगाएमा उपचार धेरै सजिलो हुन्छ।
KCC मा हामी जिब्रो, गाला (Buccal Mucosa), मुखको पिँध र तालु (Hard Palate) को क्यान्सरको उपचार गर्छौं। शल्यक्रिया र Plastic Surgery टिम सँगै काम गर्छन्, छानिएका जिब्रोको क्यान्सरका लागि Organ-Preserving Hybrid Brachytherapy उपलब्ध छ, र Speech Therapy तथा Dental Oncology सहयोग पनि दिइन्छ, ताकि तपाईं खान, बोल्न र मुस्कुराउन सक्नुहोस्।
Read this page in English →
खैनी, गुट्खा र पान चपाउनु धेरै नेपाली पुरुषको दैनिक बानी हो, र चपाउँदा हुने सामान्य घाउ वा चोट पनि साधारण कुरा हो। समस्या के हो भने मुखको क्यान्सरले पनि उस्तै देखिने घाउ बनाउँछ, र दुवै एउटै मुखमा सँगसँगै हुन सक्छन्। KCC मा मुख, घाँटी र थाइरोइड क्यान्सर भएका ७०% भन्दा बढी बिरामी रोग पहिले नै बढिसकेपछि मात्र आउँछन्, प्रायः किनभने सुरुको घाउलाई सामान्य चपाउने चोट ठानिन्छ।
धेरैजसो मुखका घाउ चपाउँदा, दाँतको धारले वा टोकिँदा हुने साधारण चोट हुन्, र एक-दुई हप्तामै आफै निको हुन्छन्। नेपालमा करिब १० मध्ये ४ पुरुषले सुपारी चपाउने गर्छन्, र यसले मुखको क्यान्सर र Oral Submucous Fibrosis (गाला र मुखको तह कडा हुने पूर्व-क्यान्सर अवस्था) दुवै निम्त्याउन सक्छ। चपाउनेको सामान्य घाउ र सुरुको क्यान्सर हेर्दा उस्तै देखिन सक्ने भएकाले, सबैभन्दा सुरक्षित नियम सजिलो छ: कुनै धब्बा, घाउ वा गाँठो ३ हप्तासम्म निको नभए, आफै निको होला भनेर नबस्नुहोस्; दन्त चिकित्सक वा डाक्टरलाई देखाएर राम्ररी जाँच गराउनुहोस्, र उहाँले भन्नुभएमा Biopsy पनि गराउनुहोस्।
बिरामीको सहमति लिएर प्रयोग गरिएको तस्बिर।
हरेक मुख वा जिब्रोको क्यान्सरमा उस्तै उपचार चाहिँदैन, र Brachytherapy सर्जरीको साटो आफैं रोज्न पाइने विकल्प होइन। Tumour Board ले ट्युमरको आकार, गहिराइ, स्थान र यो कसरी बढेको छ हेरेर, जुन बाटो वा मिश्रणले सबैभन्दा राम्रो निको हुने सम्भावना दिन्छ त्यही सिफारिस गर्छ।
ठूला वा गहिरो फैलिएका ट्युमरका लागि, वा सर्जरीले नै क्यान्सर पूर्ण रूपमा हटाउने सम्भावना बढी भएमा, ENT Head & Neck सर्जनले ट्युमर हटाउनुहुन्छ र Plastic Surgery टिमले उही अप्रेशनमा हातको बाहुला, तिघ्रा वा Fibula बाट तिस्सु ल्याएर त्यो ठाउँ पुनर्निर्माण गर्छ।
यसका लागि उपयुक्त: ठूला ट्युमर, हड्डीसम्म फैलिएको, र सर्जरीबाटै सफा किनारा चाहिने अवस्था।
राम्ररी छानिएका सुरुको र केही बढेका जिब्रोको क्यान्सरका लागि, ट्युमरभित्रै साना Radioactive स्रोत राखिन्छ, जसले बङ्गारा, लारग्रन्थि र स्वस्थ जिब्रोको तिस्सुलाई जोगाउँदै क्यान्सरमा मात्र केन्द्रित मात्रामा किरण दिन्छ। न चिरफार, न ट्युमर काट्नुपर्ने।
यो तपाईंको केसमा लागू हुन्छ कि हुँदैन ट्युमरको आकार, गहिराइ र ठ्याक्कै स्थानमा भर पर्छ। आफ्नो जाँचको बेला Head & Neck टिमलाई सीधै सोध्नुहोस्।
मुखको ट्युमर हटाउने र हटाइएको ठाउँ पुनर्निर्माण गर्ने काम हप्तौं छाडेर होइन, एउटै पटकमा हुन्छ। ENT Head & Neck सर्जनले क्यान्सर हटाउनुहुन्छ, त्यही बेला Plastic र Reconstructive Surgery टिमले Flap तयार पार्छ, ताकि ट्युमर निस्कनासाथ पुनर्निर्माण सुरु हुन्छ।
Plastic Surgery टिमसँगै मिलेर, KCC को Head & Neck टिमले १०० भन्दा बढी Microvascular Free Flap पुनर्निर्माण गरिसकेको छ, र यसको नतिजा Peer-Reviewed जर्नलमा प्रकाशित गरेको छ, नेपालमा यसो गर्ने थोरै शल्यक्रिया टिममध्ये एक। प्रकाशित नतिजाको मतलब यो हो कि यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसँग जाँच्न मिल्छ ।
सबै जिब्रोको क्यान्सरमा ट्युमर काट्नुपर्दैन। राम्ररी छानिएका सुरुको र केही बढेका जिब्रोको क्यान्सरका लागि, KCC ले Hybrid Interstitial Brachytherapy उपलब्ध गराउँछ, जसले जिब्रो जोगाउँदै ठूलो सर्जरीबाट बचाउन सक्छ।
Brachytherapy सर्जरीको साटो रोज्न पाइने विकल्प होइन; यो केही निश्चित ट्युमरका लागि मात्र उपयुक्त हुन्छ। यो तपाईंको केसमा लागू हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा ट्युमरको आकार, गहिराइ र स्थानमा भर पर्छ, र यो ENT र Radiation Oncology टिमले सँगै मूल्याङ्कन गर्छन्। आफ्नो जाँचको बेला यसबारे सीधै सोध्नुहोस्।
यो कार्यक्रम ENT Head & Neck सर्जन र Radiation Oncology टिम बीचको सहकार्य हो, जसले Image Guidance प्रयोग गरी ट्युमरभित्रै साना Radioactive स्रोत राख्नुहुन्छ र आवश्यक ठाउँमा मात्र केन्द्रित मात्रामा किरण पुर्याउनुहुन्छ। यो नेपालमा यस किसिमको जिब्रो-जोगाउने Brachytherapy कार्यक्रमहरूमध्ये एक हो, जुन ९ वटा फरक क्यान्सरका लागि २,००० भन्दा बढी Procedure गरिसकेको र नेपालको पहिलो Image-Guided Brachytherapy सेवा स्थापना गर्न मद्दत गरेको फराकिलो Brachytherapy Unit माथि निर्माण भएको हो।
जिब्रो जोगाउने Radiotherapy का लागि भारत, थाइल्यान्ड वा सिंगापुर जानुपर्छ भनिने बिरामीले अब भक्तपुरमै यो सेवा पाउन सक्छन्। हरेक केस त्यही टिमले योजना बनाउँछ जसले Brachytherapy को नतिजा Peer-Reviewed जर्नलमा प्रकाशित गरेको छ र GEC-ESTRO Working Group र बहु-केन्द्रीय HyBIRT Prospective Study जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा सामेल छ।
हरेक मुखको क्यान्सरको केस फरक हुन्छ। कुनै पनि उपचार टुंग्याउनुअघि, तपाईंको Scan, Pathology र समग्र स्वास्थ्य अवस्था Head & Neck Multidisciplinary Tumour Board ले हेर्छ: ENT सर्जन, Plastic Surgeon, Radiation Oncologist, Medical Oncologist, Pathologist र Radiologist सबै एउटै कोठामा।
मुख र घाँटीको ENT जाँच, शंकास्पद घाउ, धब्बा वा गाँठोको Biopsy सहित। यो निदानको सबैभन्दा भरपर्दो तरिका हो।
टाउको-घाँटीको MRI वा CT ले ट्युमरको गहिराइ, हड्डीमा फैलिएको छ/छैन र Lymph Node मा फैलिएको पत्ता लगाउँछ; उच्च-जोखिम भएमा CT Chest पनि गरिन्छ।
Staging र उपचार छनोटका लागि Histological Grading र आवश्यक परे HPV जाँच।
तपाईंलाई योजना दिनुअघि ENT सर्जन, Plastic Surgeon, Radiation Oncologist, Medical Oncologist, Pathologist र Radiologist सबै मिलेर एउटै योजनामा सहमत हुन्छन्।
तुरुन्तै पुनर्निर्माणसहित सर्जरी, वा Organ-Preserving Brachytherapy, Pathology ले भने Systemic Therapy थपिन्छ।
Speech, Swallowing र Dental सहयोगसँगै फेरि नआओस् भनेर तय गरिएको निगरानी।
सामान्यतया सुरुका लक्षणमा ३ हप्तासम्म नमेटिने मुखको घाउ, चोट वा सेतो/रातो धब्बा, गाला वा जिब्रोभित्र गाँठो, वा दाँतको कुनै कारणविना खुकुलो हुनु पर्छन्। सुरुमा प्रायः दुखाइ हुँदैन, त्यसैले यी परिवर्तन धेरैजसो बेवास्ता हुन्छन्।
नपुछिने सेतो धब्बा (Leukoplakia) वा रातो धब्बा (Erythroplakia) पूर्व-क्यान्सर परिवर्तन वा सुरुको क्यान्सर हुन सक्छ, विशेष गरी तमाखु, गुट्खा वा पान चपाउनेमा। सबै धब्बा खतरनाक हुँदैनन्, तर ३ हप्तापछि पनि रहिरहेको धब्बा जाँच गराउनुपर्छ, डाक्टरले भने Biopsy पनि गराउनुपर्छ।
होइन। धेरैजसो मुखका घाउ चपाउँदा, दाँतको धारले वा सानो टोकाइले हुन्छन्, र एक-दुई हप्तामै आफै निको हुन्छन्। घाउ ३ हप्तासम्म निको नभए, एउटै ठाउँमा बारम्बार आइरहे, वा ठूलो हुँदै वा रगत बग्दै गएमा डाक्टर वा दन्त चिकित्सकलाई देखाउनुहोस्।
छ। तमाखु, गुट्खा र पान चपाउनु मुखको क्यान्सरको स्थापित कारण हो, र करिब १० मध्ये ४ नेपाली पुरुषले सुपारी चपाउने गर्छन्। यी बानीले Oral Submucous Fibrosis पनि निम्त्याउँछन्, जुन KCC को Head & Neck जाँचमा सीधै हेरिन्छ, देखिने ट्युमर मात्र होइन।
जाँच मुख र घाँटीको क्लिनिकल परीक्षणबाट सुरु हुन्छ, त्यसपछि शंकास्पद ठाउँको Biopsy गरिन्छ। Imaging (टाउको-घाँटीको MRI वा CT, कहिलेकाहीं CT Chest) र Pathology समीक्षाले Stage तय गर्छ, अनि Tumour Board ले उपचार योजनामा सहमति जनाउँछ।
होइन। राम्ररी गरिएको Biopsy ले क्यान्सर फैलाउँदैन। यो धेरैको सामान्य चिन्ता हो, तर यसलाई पुष्टि गर्ने प्रमाण छैन, र आवश्यक Biopsy नगरी बस्दा निदान र उपचार मात्र ढिलो हुन्छ।
धेरैजसो बिरामीलाई ट्युमरको गहिराइ र Lymph Node मा फैलिएको जाँच्न टाउको-घाँटीको MRI वा CT चाहिन्छ। ठूला वा उच्च-जोखिम भएका ट्युमरका लागि CT Chest पनि थपिन्छ।
धेरैजसो मुखको क्यान्सरको उपचार सर्जरीबाट हुन्छ, तर सबैलाई उस्तै अप्रेशन चाहिँदैन। निर्णय ट्युमरको स्थान, आकार, गहिराइ, Lymph Node मा फैलिएको छ/छैन र समग्र स्वास्थ्यमा भर पर्छ; छानिएका सुरुको जिब्रोको क्यान्सरमा Organ-Preserving Brachytherapy पनि दिन सकिन्छ। यो निर्णय Head & Neck Tumour Board ले तपाईंसँगै गर्छ, तपाईंका लागि होइन।
पर्दैन। KCC को ENT र Plastic Surgery टिमले भक्तपुरमै मिलेर १०० भन्दा बढी Microvascular Free Flap पुनर्निर्माण गरिसकेको छ, र यसको नतिजा Peer-Reviewed जर्नलमा प्रकाशित गरेको छ, नेपालमा यसो गर्ने थोरै टिममध्ये एक हो।
मुखको ट्युमर हटाउँदा गाला, जिब्रो, मुखको पिँध वा बङ्गारामा खाली ठाउँ बन्न सक्छ। Free Flap ले शरीरको अर्को भागबाट (प्रायः हातको बाहुला, तिघ्रा वा Fibula बाट) स्वस्थ छाला, मांसपेशी वा हड्डी, त्यसका रगत नली सहित लगेर, Microscope को सहायताले जोडेर त्यो ठाउँ पुनर्निर्माण गर्छ। यसले संरचना फर्काउँछ र फेरि बोल्न र सामान्य रूपमा खान सक्ने आधार बनाउँछ।
राम्ररी परिभाषित जिब्रोको क्यान्सर र छानिएका ठूला ट्युमरका लागि, Hybrid Interstitial Brachytherapy ले Organ Preservation को साँचो सम्भावना दिन्छ। जाँचको क्रममा ENT र Radiation Oncology टिम (डा. पण्डित र डा. सापकोटा) ले तपाईं यो जिब्रो-जोगाउने विधिका लागि उपयुक्त हुनुहुन्छ कि हुनुहुन्न भनेर तय गर्नुहुन्छ; यो हरेक बिरामीले सजिलै रोज्न पाउने विकल्प होइन।
धेरै बिरामीले, विशेष गरी Free Flap पुनर्निर्माण र सर्जरीपछि तुरुन्तै सुरु हुने Speech र Swallowing Therapy पाएपछि, बोली र निल्ने क्षमता फर्काउँछन्। कति क्षमता फर्कन्छ भन्ने कुरा कति तिस्सु हटाइयो र कुन ठाउँबाट हटाइयो भन्नेमा भर पर्छ; तपाईंको Speech-Language Therapist ले तपाईंसँगै यथार्थपरक अपेक्षा तय गर्नुहुन्छ।
धेरैजसो मुख र जिब्रोको क्यान्सरका बिरामीलाई भारत जानु पर्दैन। जाँच, सर्जरी, पुनर्निर्माण, Brachytherapy, Chemotherapy र Immunotherapy सबै भक्तपुरको KCC मै उपलब्ध छ, सामान्यतया विदेशको उस्तै उपचारभन्दा कम खर्चमा, र नेपाल सरकारको स्वास्थ्य बिमाले पनि केही खर्च घटाउन सक्छ। ठ्याक्कै अनुमानका लागि आफ्ना रिपोर्टसहित व्हाट्सएपमा सम्पर्क गर्नुहोस्।
आफ्नो Biopsy वा Histopathology रिपोर्ट, कुनै पनि CT/MRI/PET-CT रिपोर्ट र स्क्यान छवि, पहिले नै गरिएको उपचारको रेकर्ड, र हाल खाइरहेको औषधिको सूची लिएर आउनुहोस्। यी कुरा व्हाट्सएपमा पहिल्यै पठाउनुभयो भने, तपाईं आउनुअघि नै टिमले तपाईंको केस हेर्न सक्छ।
सर्जरी र पुनर्निर्माणमा सामान्यतया एक-दुई हप्ता अस्पतालमा बस्नुपर्छ, र त्यसपछि चाँडै Speech र Swallowing Therapy सुरु हुन्छ। पछि Radiotherapy वा Chemotherapy चाहिएमा, त्यसमा करिब ६-७ हप्ता थप बाह्य-बिरामी उपचार लाग्छ। तपाईंको उपचार योजना तय भएपछि टिमले ठ्याक्कै समय-तालिका दिनेछ।
व्हाट्सएपमा हामीलाई सन्देश पठाउनुहोस्। तपाईंलाई आवश्यकता अनुसार ताथली क्याम्पस वा न्यू बानेश्वरको City Clinic मा एउटै भेटमा तालिका मिलाइनेछ, जहाँ सम्बन्धित विशेषज्ञहरूले भेटेर सँगै योजना तय गर्नुहुन्छ, हप्तौंसम्म छुट्टाछुट्टै भेट मिलाउनुपर्दैन।
तपाईं वा तपाईंको परिवारको कसैलाई मुख, जिब्रो वा गालाको क्यान्सर पत्ता लागेको छ, वा मुखको घाउ ३ हप्तासम्म निको भएको छैन भने, यो हरेक दिन गर्ने टिमको सहयोग लिनुहोस्। उन्नत पुनर्निर्माण र जिब्रो-जोगाउने Brachytherapy हाम्रो ताथली, भक्तपुर क्याम्पसमा हुन्छ; परामर्श र Chemotherapy न्यू बानेश्वरको City Clinic मा पनि उपलब्ध छ।
आफ्नो भेटअघि नै Biopsy रिपोर्ट, स्क्यान छवि (CT / MRI / PET-CT) र पहिलेको उपचारको रेकर्ड व्हाट्सएपमा पठाउनुहोस्, ताकि टिमले तपाईं आउनुअघि नै केस हेर्न सक्छ।
Book Appointment