Kathmandu
Cancer Center
Kathmandu
Cancer Center
दिमागमा ट्युमर देखिएपछि डर लाग्नु स्वाभाविक हो। तर सबै ट्युमर क्यान्सर हुँदैनन्, र क्यान्सर भए पनि समयमै सही उपचार पाए जीवन लामो र सहज बनाउन सकिन्छ।
महत्त्वपूर्ण: दिमागको ट्युमर देखिएमा ढिला नगरी विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुहोस्। समयमै उपचार सुरु गर्नाले नतिजा राम्रो हुन्छ।
हाम्रो टाउकोभित्र दिमागलाई अटाउने ठाउँ सीमित हुन्छ। त्यही सीमित ठाउँमा अस्वाभाविक मासु बढ्न थाल्यो भने दिमागमा दबाब पर्छ र लक्षण देखिन थाल्छ — यसैलाई दिमागको ट्युमर भनिन्छ।
दिमागको ट्युमर दुई प्रकारका हुन्छन् — दिमागकै कोषबाट सुरु हुने प्राथमिक (Primary) र शरीरका अन्य भागको क्यान्सर दिमागमा फैलिने माध्यमिक (Metastatic/Secondary)। दुवैको उपचार फरक हुन्छ।
Glioma, Glioblastoma, Meningioma, Medulloblastoma — दिमागका आफ्नै कोषबाट सुरु।
फोक्सो, स्तन, मिर्गौला, छाला (Melanoma) को क्यान्सर दिमागमा फैलिएको। Brain Metastasis भनिन्छ।
प्रकार अनुसार उपचार र नतिजा फरक हुन्छ — सही निदान जरुरी
बिस्तारै बढ्ने। निगरानी, रेडिएसन वा आवश्यक परे अन्य उपचार। दीर्घकालीन नियन्त्रण सम्भव।
छिटो बढ्ने। रेडिएसन र औषधि सँगै दिने अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड (Stupp Protocol) अनुसार उपचार — KCC मा उपलब्ध।
प्रायः क्यान्सररहित। अवस्था अनुसार निगरानी वा रेडिएसन। उपचारपछि राम्रो नतिजा।
पिट्युटरी ग्रन्थिमा। हर्मोन समस्या र दृष्टि कमजोरी निम्त्याउन सक्छ। अवस्था अनुसार उपचार।
बच्चामा सामान्य। टाउको र मेरुदण्ड दुवैमा रेडिएसन (CSI) + Chemotherapy। KCC मा उपलब्ध।
अन्य क्यान्सरबाट दिमागमा फैलिएको। ट्युमरको संख्या/आकार अनुसार केन्द्रित रेडिएसन (SRS) वा पूरै दिमागको रेडिएसन।
लक्षण ट्युमर कहाँ छ र कति छिटो बढिरहेको छ भन्नेमा भर पर्छ — यी दीर्घकालीन देखिए तुरुन्त MRI गराउनुहोस्
विशेषगरी बिहान उठ्दा बढी हुने, दिउँसोतिर कम हुँदै जाने। करिब आधा बिरामीले यो गुनासो गर्छन्।
अचानक शरीर काम्ने, होस हराउने। करिब आधा बिरामीमा यस्तो देखिन्छ — नयाँ सुरु भएको मिर्गी दिमागको ट्युमरको प्रमुख संकेत हो।
बिनाकारण वाकवाकी, विशेषगरी बिहान वा टाउको दुखाइसँगै उल्टी।
हात वा खुट्टामा जोड नपर्ने, सुन्निएजस्तो हुने — प्रायः शरीरको एकैतिर।
दोहोरो देखिनु, एक तर्फ मात्र देख्न गाह्रो वा दृष्टि अचानक धमिलो हुनु।
बोल्न लरबरिने, शब्द खोज्न गाह्रो हुने, सम्झनामा वा व्यवहारमा अचानक परिवर्तन।
सधैं थकाइ लाग्ने वा निद्रा बढी लाग्ने।
यी मध्ये कुनै पनि लक्षण लगातार देखिए डाक्टरलाई देखाउनु राम्रो हुन्छ। तर यी लक्षण अन्य कारणले पनि हुन सक्छन्, त्यसैले आत्तिनु पर्दैन।
दिमागको ट्युमर पत्ता लगाउन प्रायः CT Scan वा MRI गरिन्छ। दुवैले दिमागको भित्री भागको तस्बिर देखाउँछन्, तर फरक-फरक तरिकाले काम गर्छन्।
सामान्यतया दिमागको ट्युमरको लागि MRI (कन्ट्रास्ट सहित) नै सिफारिस गरिन्छ, किनकि यसले ट्युमरको आकार, ठाउँ र प्रकारबारे धेरै विस्तृत जानकारी दिन्छ र शरीरमा कुनै विकिरण पुर्याउँदैन। तर आपतकालमा वा MRI गर्न नसकिने अवस्थामा CT Scan गरिन्छ।
एक्स-रे प्रयोग गर्छ। छिटो हुन्छ — आपतकालमा रगत जमेको छ कि छैन अवस्था हेर्न उपयुक्त।
चुम्बक र रेडियो तरङ्ग प्रयोग गर्छ। नरम तन्तुको सबैभन्दा स्पष्ट तस्बिर दिन्छ — ट्युमर जाँचका लागि सबैभन्दा भरपर्दो।
सही निदान — सही उपचारको आधार
दिमागको ट्युमरको पहिलो र सबैभन्दा भरपर्दो जाँच। ट्युमरको स्थान, आकार र प्रकार बुझ्न मद्दत गर्छ।
आपतकालमा वा रगत जमेको छ/छैन भनेर थाहा पाउन। MRI भन्दा छिटो — तर MRI नै बढी जानकारी दिन्छ।
ट्युमरबाट सानो नमूना निकालेर परीक्षण गरिन्छ — कुन प्रकार र कति आक्रामक हो यकिन गर्न। Grade र प्रकार यसैबाट थाहा हुन्छ।
IDH Mutation, MGMT Methylation, 1p/19q Co-deletion — कुन औषधिले राम्रो काम गर्छ र उपचारको प्रतिक्रिया कस्तो हुन सक्छ भन्ने जानकारी दिन्छ।
Brain Metastasis को अवस्थामा — पहिलो क्यान्सर कहाँ भएको हो भनेर थाहा पाउन CT Chest-Abdomen-Pelvis वा PET Scan।
ट्युमरको प्रकार, आकार, उमेर र स्वास्थ्य अवस्था हेरेर योजना बनाइन्छ। KCC मुख्यतः रेडिएसन, औषधि उपचार र सहायक उपचारमा केन्द्रित सेवा दिन्छ; सर्जरी आवश्यक पर्ने अवस्थामा सम्बन्धित विशेषज्ञसँग समन्वय गरेर उपचार योजना बनाइन्छ।
ट्युमर भएको ठाउँमा मात्र प्रेसिजन रेडिएसन पुर्याउने आधुनिक प्रविधि। सर्जरीपछि बाँकी रहेको वा अप्रेशन गर्न नसकिने ट्युमरमा दिइन्छ — स्वस्थ दिमागको कोषलाई न्यूनतम असर।
सानो/सीमित संख्याको Brain Metastasis का लागि एकै पटक उच्च-मात्राको केन्द्रित रेडिएसन दिइन्छ — वरपरको स्वस्थ तन्तुमा असर न्यूनतम।
Medulloblastoma र स्पाइनल कर्डमा फैलिन सक्ने अन्य ट्युमरमा — पूरा दिमाग र मेरुदण्डमा रेडिएसन दिइन्छ। यो निकै जटिल उपचार हो र नेपालमा यो गर्न सक्ने थोरै केन्द्रमध्ये KCC एक हो।
साना बच्चाहरूलाई रेडिएसनका बेला लामो समय शान्त बस्न गाह्रो हुन्छ, त्यसैले आवश्यक परेमा हल्का बेहोश (Anaesthesia) गरेर सुरक्षित उपचार दिने सुविधा KCC मा छ।
Temozolomide (TMZ) — GBM र High Grade Glioma मा, रेडिएसनसँगै दिँदा राम्रो नतिजा। केही ट्युमरमा Bevacizumab (Avastin) थपिन्छ। बच्चाको Medulloblastoma मा CSI पछि केमोथेरापी।
स्टेरोइड (Dexamethasone) — दिमागको सुन्निनु घटाउन। मिर्गी रोक्ने औषधि। फिजियोथेरापी र रिह्याबिलिटेसन — शरीरको शक्ति र बोली फर्काउन।
रेडिएसन सुरु गर्नुअघि प्लानिङ CT स्क्यान गरिन्छ, जसमा ट्युमर र वरपरका स्वस्थ अंगहरूको सीमा कोरिन्छ। यसैको आधारमा VMAT/IMRT प्रविधिले रेडिएसनलाई ट्युमरको आकार अनुसार ठ्याक्कै मिलाएर दिन्छ — स्वस्थ दिमागको तन्तुमा असर कम गर्दै।
दिमागको ट्युमरको उपचारमा अनुभवी विशेषज्ञहरूको टिम
AIIMS नयाँ दिल्लीबाट रेडिएसन अन्कोलोजीमा MD, UCL बेल्जियमबाट फेलोशिप। नेपालमा IMRT र VMAT रेडिएसन प्रविधि भित्र्याउने पहिलो अन्कोलोजिस्ट।
NAMS बाट MD। दिमाग तथा मेरुदण्डका ट्युमरको रेडिएसन उपचारमा विशेष अनुभव।
PGIMER चण्डीगढबाट MD। दिमागको ट्युमर, इम्युनोथेरापी र मोलिक्युलर अन्कोलोजीमा विशेष रुचि। नेपालको पहिलो मोलिक्युलर ट्युमर बोर्ड सुरु गर्नुभयो।
उपचारमा मात्र होइन, दिमागको ट्युमरसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय ज्ञानमा पनि योगदान
डा. सुभास पण्डित र डा. सिमित सापकोटाले "Evidence Based Practice in Neuro-oncology" पुस्तकमा "Medulloblastoma and Other Embryonal Brain Tumors" अध्याय लेख्नुभएको छ — बच्चाहरूमा हुने दिमागको ट्युमरबारे।
SpringerLink मा हेर्नुहोस्डा. सुभास पण्डित र डा. अविश अधिकारीले उही पुस्तकमा "Syndromes Associated with Brain Tumors" भन्ने अध्याय लेख्नुभएको छ। यो पुस्तक Springer ले प्रकाशित गरेको हो, संसारभरका चिकित्सकहरूले सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा प्रयोग गर्छन्।
SpringerLink मा हेर्नुहोस्सन् २०२३ मा "Neuro-Oncology Advances" जर्नलमा डा. सिमित सापकोटा, डा. सुभास पण्डित र डा. अविश अधिकारी लगायतको टिमले नेपालमा एस्ट्रोसाइटोमा भएका बिरामीहरूको WHO को नयाँ वर्गीकरण अनुसार जाँच गरेको अध्ययन प्रकाशित भयो।
Oxford Academic मा हेर्नुहोस्नेपालमै विश्वस्तरीय उपचार — भारत वा विदेश जानु अघि एकपटक परामर्श लिनुहोस्
दिमागका विभिन्न ट्युमरको उपचारमा एक दशकभन्दा बढीको अनुभव।
दिमागको सामान्य भागलाई कम असर गर्दै क्यान्सर कोषमा सटीक रेडिएसन।
एनेस्थेसियामा दिइने रेडिएसन — नेपालमा यो सुविधा दिने थोरै केन्द्रमध्ये KCC एक।
रेडिएसन, मेडिकल र न्युरो-अन्कोलोजी विशेषज्ञ मिलेर हरेक केसको गहन समीक्षा।
तपाईं वा तपाईंको आफन्तको MRI रिपोर्ट आइसकेको छ? डाक्टरले रेडिएसन वा औषधि उपचार सिफारिस गर्नुभएको छ? व्हाट्सएपमा रिपोर्ट पठाउनुहोस् — छिटो जवाफ पाउनुहुन्छ।
📍 मुख्य अस्पताल: ताथली, भक्तपुर · रिङ रोड पिकअप उपलब्ध
📍 सिटी क्लिनिक: नयाँ बानेश्वर, काठमाडौं · ०१-५३१२१२३
Book Appointment